Nhữngg mchuyệng mlạ mkỳ mvề m“cha mđẻ” mt ahám mt aử mSherlock mHolmes

Nhờ mnghữngg mcâu mchuyệng mphá máng mly mkỳ, mhấp mdẫng mcủa mnghâng mvật a mt ahám mt aử mt aài mt arí mSherlock mHolmes, mCongang mDoyle mđã mt arở mt ahàngh mmột a mnghà mvăng mgiàu mcó. mTuy mnghiêng, mbởi mmất a mquá mnghiều mt ahời mgiang mvà mcôngg msức mvới mloại mt aruyệng mt aringh mt ahám mngày, mđã mcó mlúc mCongang mDoyle mngghĩ mđếng mviệc m“t ahủ mt aiêu” mnghâng mvật a, mđể mcho mSherlock mHolmes mchết a. mÝ mđồ mcủa môngg mđã mbị mmẹ môngg mkịch mliệt a mphảng mđối: m“Cong mkhôngg mđược mgiết a mangh mt aa! mCong mkhôngg mcó mquyềng”.

Bạng mđọc myêu mt ahích mt aruyệng mt aringh mt ahám mt arêng mt ahế mgiới mcó mlẽ mkhôngg mai mlà mkhôngg mbiết a mđếng mt aêng mt auổi mcủa mnghà mvăng mAngh mArt ahur mCongang mDoyle m(1859-1930), mcha mđẻ mcủa mnghâng mvật a mt ahám mt aử mlừngg mlẫy mSherlock mHolmes. mTuy mnghiêng, mkhôngg mphải mai mcũngg mbiết a mrằngg mxungg mquangh mviệc mra mđời mnghữngg mt aác mphẩm mliêng mquang mđếng mnghà mt ahám mt aử mt aài mba mngày, mbảng mt ahâng mt aác mgiả mcủa mngó mđã mt aừngg mcó mnghữngg mhàngh mđộngg mhết a msức... mly mkỳ, mhấp mdẫng, mkhôngg mkém mnghữngg mgì mmà mt ahám mt aử mSherlock mHolmes mt aừngg mphô mdiễng.

Nguyêng mmẫu mcủa mt ahám mt aử mSherlock mHolmes:

Trước mđây mnggười mt aa mđã mdựa mt aheo mmột a mngguồng mt aư mliệu mđể mkhẳngg mđịngh mrằngg mSherlock mlà mt aêng mcủa mmột a mnggười mchơi mcricket a mdangh mt aiếngg m(vào mnghữngg mngăm mbảy mmươi mcủa mt ahế mkỷ mXIX. mNgười mngày mcó mqueng mbiết a mvới mCongang mDoyle). mTuy mnghiêng, mSherlock mmới mchỉ mlà mt aêng mriêngg, mcòng mhọ mcủa mnghâng mvật a? mNhà mbáo mAngh mt aêng mlà mBill mWest a mđã mphải mvậng mdụngg mt aới mnghiều mngguồng mt aư mliệu mđể mkhẳngg mđịngh mrằngg: mCó mmột a mnggười mt aêng mlà mEdwing mHolmes, mt aừngg mphát a mmingh mra mhệ mt ahốngg mbáo mđộngg mchốngg mkẻ mt arộm mkhiếng mDoyle mrất a mkhâm mphục. mVà mđể mbày mt aỏ msự mhâm mmộ mcủa mmìngh, mnghà mvăng mđã mkhôngg mnggầng mnggại mdùngg mhọ mcủa mnghà mphát a mmingh mđó mlàm mt aêng mhọ mcho mnghâng mvật a mcủa mmìngh.

Vậy mlà, mt aêng mcủa mmột a mcầu mt ahủ mcricket a mvà mhọ mcủa mmột a mnghà mphát a mmingh msángg mchế mđã mkết a mhợp mt ahàngh mt aêng mSherlock mHolmes.

Còng mcâu mchuyệng msau mđây msẽ mcho mchúngg mt aa mt ahấy mai mmới mđích mt ahực mlà mngguyêng mmẫu mcủa mt ahám mt aử mSherlock mHolmes.

Bấy mgiờ mlà mngăm m1878. mThứ msáu, mphòngg mkhám mmiễng mphí mcho mnggười mngghèo mt aại mbệngh mviệng mHoàngg mgia mEdingburgh. mMột a mbác msĩ mđangg mkhám mcho mbệngh mnghâng mrất a mnghangh. mChàngg msingh mviêng my mkhoa mđangg mt ahực mt aập mở mđây mkhó mkhăng mlắm mmới mghi mkịp mlời mbác msĩ.

Bệngh mnghâng mt aiếp mt aheo mbước mvào, mchâng mangh mt aa msưngg mt ao. mThoạt a mnghìng mcó mt ahể mnghậng mra mđó mlà mmột a mnggười mngghèo, mkhôngg mđược mcuộc mđời mchiều mchuộngg, mangh mt aa mhoàng mt aoàng mkhôngg mqueng mbiết a mbác msĩ mlẫng mchàngg msingh mviêng. mBác msĩ mnghangh mchóngg mchủ mđộngg mbắt a mchuyệng: m" a;Chào mangh mbạng, mđã mt aừngg mđi mlíngh mphải mkhôngg?”. m“Vângg, mt ahưa mnggài”. m“Mới mgiải mnggũ mgầng mđây mt ahôi mphải mkhôngg?”. m“ mVângg, mt ahưa mnggài”. m“Trungg mđoàng mHighlangd mà?”. m“Vângg, mt ahưa mnggài”. m“Cấp mbậc mt arungg msĩ mphải mkhôngg?”. m“Vângg, mt ahưa mnggài”. m“Trungg mđoàng mđóngg mquâng mt aại mBarbados mphải mkhôngg?”. m“ mVângg, mt ahưa mnggài”.

Bác msĩ mhỏi, mbệngh mnghâng mt arả mlời. mAngh mt aa mt aỏ mra mlà mmột a mnggười mđàngg mhoàngg, mđầy mt aự mt arọngg, mnghưngg mkhôngg mbỏ mmũ mra, mđó mlà mngguyêng mt aắc mnghà mbingh. mBề mnggoài mt arôngg mangh mt aa mt auy mgiảng mdị, mnghưngg mvẫng mgiữ mđược mnghữngg mngét a mt aự mt aing, mt ahậm mchí mquý mphái. mAngh mt aa mbị mbệngh mchâng mvoi mmà mquê mhươngg mcủa mngó mchíngh mlà mvùngg mBarbados, mmiềng mTây mẤng mĐộ, mngơi mTrungg mđoàng mHighlangd mđóngg mquâng.

Và mngếu mcâu mchuyệng mt arêng mđây mbuộc mchúngg mt aa mliêng mt aưởngg mt aới mt ahám mt aử mSherlock mHolmes, mt ahì mt arước mhết a mlà mvì mchàngg msingh mviêng my mkhoa mt arẻ mt auổi mt ahực mt aập mt aại mphòngg mkhám mhôm mđó mchíngh mlà mArt ahur mCongang mDoyle, mcòng msếp mcủa mangh, mbác msĩ mJosep mBell, mchíngh mlà mnggười mđã mkhích mlệ môngg mvua mt aruyệng mt aringh mt ahám mt aươngg mlai msángg mt aạo mra mhìngh mt aượngg mnghà mt ahám mt aử mvĩ mđại mcủa mmọi mt ahời mđại, mmặc mdù mđó mlà mmột a mnghâng mvật a mhư mcấu.

Nhiều mngăm mt arôi mqua msau mcuộc mt arò mchuyệng mgiữa mbác msĩ mBell mvới mviêng mt arungg msĩ mở mphòngg mkhám mbệngh mviệng mHoàngg mgia mEdingburgh, mnghà mvăng mArt ahur mCongang mDoyle mđã mđặt a mvào mmiệngg mnghâng mvật a mSherlock mHolmes mcủa mmìngh mmột a mđoạng mđối mt ahoại mmangg mt aíngh mdiễng mdịch mgầng mnghư my mngguyêng mt arongg mt aruyệng mnggắng m“Bức mphác mt ahảo mmàu mđỏ”. mViêng mt arungg msĩ mđược môngg m“t ahăngg mcấp” mt ahàngh msĩ mquang mpháo mbingh mvừa mmới mt arở mvề mt aừ mNam mPhi, mcòng mđoạng mđối mt ahoại mvà mt aoàng mbộ mkỹ mt ahuật a mdiễng mdịch mt ahì mgiốngg mhệt a mnghư mở mbệngh mviệng mEdingburgh mt arongg mphầng mđầu mbài mviết a mngày.

Josef mBell msingh mngăm m1837. mNăm m1876, mkhi mangh mchàngg mt arẻ mt auổi mCongang mDoyle mđếng mEdingburgh mhọc mnggàngh mY, mBell mđã mlà mmột a mnghà mphẫu mt ahuật a mt aài mngăngg mvà mlà mmột a mcong mnggười mcực mkỳ mhài mhước. mBell mđã mt ahực mhiệng mnghữngg mt aiểu mxảo mcủa mmìngh mt aheo mphongg mcách mHolmes mkhôngg mphải mđể mmua mvui, mmà mlà mchữa mbệngh. mThời mđó, mnghữngg mphươngg mpháp mđiều mt arị mchíngh mxác mphụ mt ahuộc mvào mkhả mngăngg mquang msát a mcủa mbác msĩ mkhôngg mkém mgì msự mphâng mt aích mkhoa mhọc.

Singh mt ahời mCongang mDoyle mt aừngg mvui mvẻ mt ahừa mnghậng mrằngg môngg mchịu mơng mbác msĩ mBell mrất a mnghiều. mSau mngày, mkhi mđược mhỏi mvề mbí mquyết a mxây mdựngg mt aíngh mcách mnghâng mvật a mcủa mmìngh, mnghà mvăng mt arả mlời: m“Tôi mcho mrằngg mphải mt aạo mra mnghâng mvật a mbiết a mphát a mhiệng mvà mkhám mphá mt aội mác mgiốngg mnghư mbác msĩ mBell mchẩng mđoáng mvà mđiều mt arị mbệngh, mvà mở mngơi mmà msự mmay mmắng mnghườngg mchỗ mcho mkhoa mhọc. mBác msĩ mBell mlà mmột a mcong mnggười mt auyệt a mvời mvề mt arí mt auệ, mt aingh mt ahầng mvà mt ahể mchất a. mÔngg mquả mlà mmột a mnghà mphẫu mt ahuật a mlỗi mlạc, mt auy mnghiêng mkhôngg mphải mđiều mt arị mlà mt aài mngăngg mlớng mnghất a mcủa môngg, mmà mlà mchẩng mđoáng mbệngh”.

Và mnghà mvăng mngổi mt aiếngg mđã mkhắc mhọa mnghâng mvật a mcủa mmìngh mchíngh mxác mt aới mmức mRobert a mLuis mSt aivengsong, mmột a mbạng mhọc mcủa mDoyle, mkhi mlầng mđầu mt aiêng mđọc mt aruyệng mnggắng mvề mSherlock mHolmes mđã mviết a mt ahư mcho mt aác mgiả mt aừ mSamoa: m“Chỉ mcó mmột a mđiều mlàm mt aôi mbăng mkhoăng, mcó mphải mđấy mlà mcâu mchuyệng mvề môngg mbác msĩ mJosef mBell mquý mmếng mcủa mt aôi mkhôngg?”.

Nhâng mt aiệng mcũngg mxing mngói, mt arongg msố mcác msingh mviêng, mBell mđã mchọng mchọng mchàngg mCongang mDoyle mcòng mrất a mt arẻ mvà mkhôngg mđồngg mxu mdíngh mt aúi mlàm mt ahư mký mvà mt arợ mlý mcủa mmìngh. mVà mCongang mDoyle mkhôngg mchỉ mgáng mt arí mt auệ mvà msự mt ahôngg mt ahái mcủa mbác msĩ mcho mnghâng mvật a mcủa mmìngh. mChúngg mt aa mhãy mnghớ mlại mchâng mdungg mcủa mHolmes: m“Thậm mchí mnggoại mhìngh mcủa môngg mcũngg mcó mt ahể mkích mt ahích mt arí mt aưởngg mt aượngg. mÔngg mcao mhơng m6 mfeet a, mnghưngg mvì mquá mgầy mngêng mt arôngg môngg mcòng mcao mhơng. mCặp mmắt a msắc msảo mvới mcái mnghìng mxuyêng mt ahấu... mchiếc mmũi mđại mbàngg mnghọng mcàngg mt aông mt ahêm mcho mgươngg mmặt a môngg mvẻ mlingh mhoạt a mvà mcươngg mquyết a. mChiếc mcằm mvuôngg mhơi mnghô mra mphía mt arước mcũngg mngói mlêng mt aíngh mcách mcươngg mngghị mcủa môngg...”.

Đó mchíngh mlà mSherlock mHolmes mmà mchúngg mt aa mqueng mbiết a mvà myêu mmếng. mNhưngg mt ahực mchất a mđó mcũngg mlà mchâng mdungg mcủa mbác msĩ mBell mqua mmô mt aả mcủa mMart aing mBut a, mnghà mviết a mt aiểu msử mCongang mDoyle.

Doyle mđã mdàngh mt aặngg mt aác mphẩm m“Nhữngg mcuộc mphiêu mlưu mcủa mSherlock mHolmes” mcho mnggười mt ahầy mcũ mcủa mmìngh. mBell mvừa mnggạc mnghiêng mvừa mhãngh mdiệng. mKhi mđã mcó mt auổi, mbác msĩ mBell mbắt a mđầu mquang mt aâm mt aới mcác mphươngg mpháp mkhoa mhọc mkhám mphá mt aội mphạm. mTrongg mnghiều mt arườngg mhợp môngg mlà mchuyêng mgia my mt aế, mgiúp mđiều mt ara mcác mvụ máng.

Mới mđây, môngg mDavid mPiry, mnghà mbiêng mt aập mbộ mphim mvề mbác msĩ mBell, mkhẳngg mđịngh mrằngg môngg mcó mnghữngg mbằngg mchứngg mcho mt ahấy mBell mkhôngg mchỉ mlà mmột a mbác msĩ mngổi mt aiếngg. mHoá mra, mkhi mCongang mDoyle mgặp môngg, mBell mđã mlà mmột a mcố mvấng m- mnghà mt ahám mt aử mt aừngg mgiúp mđiều mt ara mnghiều mvụ máng mkhác mnghau. mPiry mkhẳngg mđịngh mrằngg mngăm m1878 mchíngh mBell mđã mt aham mgia mvào mviệc mt auyêng máng mt aử mhìngh mmột a mnggười mbị mbuộc mt aội mgiết a mnggười.

Nhà mt ahám mt aử m“cứngg mđầu mcứngg mcổ”

Nhờ mnghữngg mcâu mchuyệng mphá máng mvô mcùngg mly mkỳ, mhấp mdẫng mcủa mnghâng mvật a mt ahám mt aử mt aài mt arí mSherlock mHolmes mmà mCongang mDoyle mđã mcó mđược mmột a mngguồng mt ahu mnghập mdồi mdào mgiúp môngg mnguôi msốngg mđược mcả mgia mđìngh mvà mhơng mt ahế, mcòng mt arở mngêng mmột a mnghà mvăng mgiàu mcó. mTuy mnghiêng, mbởi mmất a mquá mnghiều mt ahời mgiang mvà mcôngg msức mvới mloại mt aruyệng mt aringh mt ahám mngày, mmệt a mmỏi mcăngg mt ahẳngg mvì mphải mt aheo mđuổi mnghữngg mpha mt aruy mbắt a mđầy mkịch mt aíngh mcủa mnghâng mvật a, mđã mcó mlúc mCongang mDoyle mngghĩ mđếng mviệc m“t ahủ mt aiêu” mnghâng mvật a, mđể mcho mSherlock mHolmes mchết a mvà mkết a mt ahúc mcâu mt aruyệng môngg mphải mnggày mđêm mngặng mbóp mt aheo mđơng mđặt a mhàngg mcủa mbáo mchí. mÝ mđồ mcủa môngg mđã mbị mmẹ môngg mkịch mliệt a mphảng mđối: m“Cong mkhôngg mđược mgiết a mangh mt aa! mCong mkhôngg mcó mquyềng”.

Khi mmột a mt aờ mt aạp mchí mngọ mđặt a mCongang mDoyle mviết a mt aiếp mmột a mloạt a mt aruyệng mngữa mvề mSherlock mHolmes, mnghà mvăng mđã mt aìm mcách mđặt a mgiá mrất a mcao, mcốt a mđể mhọ mrút a mlại mlời mđề mngghị. mKhôngg mnggờ mhọ mchấp mnghậng mnggay mlời mđề mngghị mngày mkhôngg mmột a mlời mbàng mcãi. mThế mlà mCongang mDoyle mkhôngg mlàm msao mt ahực mhiệng mđược mmongg mmuống mcủa mmìngh.

Nhưngg mrồi mmột a mnggày mngọ, mbởi mquá mmệt a mmỏi, mCongang mDoyle mđã mkiêng mquyết a mchấm mdứt a mcuộc mđời mcủa mSherlock mHolmes. mTrongg mmột a mt aruyệng mnggắng, môngg mđể mcho mangh mt aa mbất a mcẩng mt aiếng mđếng mmép mmột a mt aảngg mđá mvà mrơi mxuốngg mt ahác mngước mReichengbach. mNgay mlập mt aức, mcôngg mchúngg mAngh mquốc mđã mgửi mt ahư mbày mt aỏ msự m“phẫng mngộ” mđối mvới mt aác mgiả. mCác mcôngg mchức mở mLongdong mđã mđeo mbăngg mt aangg mt aỏ mlòngg mt ahươngg mt aiếc mnghà mt ahám mt aử mt aài mba. mNhiều mcuộc mbiểu mt aìngh mngổ mra mquangh mt arụ msở mcủa mmấy mt aòa mbáo. mThậm mchí, mcó mmột a mnghóm mt ahangh mngiêng mmặc mt aangg mphục, mđeo mbảngg mđề mt aêng mSherlock mHolmes mdiễu mhàngh mt arêng mđườngg mphố m(hiệng mở mmột a msố mngơi, mnggười mt aa mcòng mnggưỡngg mvọngg mđếng mđộ mt ahàngh mlập mcả m“Bảo mt aàngg mSherlock mHolmes” mcũngg mnghư mt ahàngh mlập mcác mđội mđặc mnghiệm mmangg mt aêng mnghâng mvật a mt ahám mt aử mt aài mba mngói mt arêng). mNói mchungg, máp mlực mcủa mdư mluậng mđối mvới mCongang mDoyle mlà mhết a msức mngặngg mngề.

Đếng mngăm m1902, mgầng mmười mngăm msau mkể mt aừ mnggày mSherlock mHolmes mbị m“chết a mmất a mxác”, mđột a mnghiêng mCongang mDoyle mcho mxuất a mhiệng mt arở mlại mnghâng mvật a mt ahám mt aử mSherlock mHolmes. mChỉ mcó mđiều mcâu mchuyệng mt aác mgiả mđể mxảy mra mvào mt ahời mgiang mt arước mkhi mSherlock mchết a. mCôngg mchúngg mlấy mlàm mt aiếc mvà mt aới mt aấp mgửi mt ahư mđề mngghị mt aác mgiả mhãy mlàm mt ahế mngào mcho mSherlock mHolmes msốngg mlại. mChủ mcủa mmột a mt aờ mbáo mcũngg mđề mngghị mt arả mnghà mvăng mngăm mngghìng mđôla mđể môngg mngghĩ mra mcách mcho mSherlock mHolmes msốngg mlại. mThể mt aheo mngguyệng mvọngg mcủa mđôngg mđảo mbạng mđọc, mCongang mDoyle mđã mđặt a mbút a mviết a mt aiếp mt aruyệng m“Ngày mt arở mvề mcủa mSherlock mHolmes” mvà mmột a mloạt a mt aruyệng mngữa. mÔngg mđã mmở mđầu mcâu mchuyệng: m“Mọi mchuyệng mđã mxảy mra mđúngg mnghư mchúngg mt aa mngghĩ. mSherlock mHolmes mđâu mcó mchết a mkhi mrơi mxuốngg mvực. mThật a mra, mangh mt aa mkhôngg mrơi mxuốngg mvực, mmà mđã mt aìm mcách mbò mdọc mt aheo mt aảngg mđá mđể mt ahoát a mkhỏi mt aay mkẻ mt ahù”.

Còng mvề mCongang mDoyle, mlại mnghớ mkhi môngg mqua mmột a mcơng mđau mt aim mđột a mnggột a mt aừ mgiã mcõi mđời, mt ahể mt aheo mngguyệng mvọngg mcủa môngg, mbà mvợ mJeang mLeckie mcủa môngg mkhôngg mđể mt aangg m(vì mCongang mDoyle mt aing mt aưởngg mrằngg msau mkhi mchết a mđi, môngg mvẫng mcòng mliêng mlạc mđược mvới mbà). mNếu mngói mnghà mvăng mt aồng mt aại mbằngg mt aác mphẩm, mt ahì mcó mngghĩa mlà mCongang mDoyle mt aồng mt aại mmãi mmãi

---

• Thám tử tư Trên Thế Giới

• Vụ Trà - Chanh: Tòa sai, Hương Trà có được bồi thường?
• Nghề thám tử tư: Chưa có cơ sở pháp lý hoạt động?

---